بسم الله الرحمن الرحیم

        سامانه آموزشی    مجمع تخصصی قرآن کریم          

بیست و یکمین دوره مسابقات سراسری قرآن و عترت

         مشاهده نتایج بخش شفاهی 21 مین دوره مسابقات قرآن و عترت استان فارس       آیین نامه بیست و یکمین دوره مسابقات سراسری قرآن و عترت -         مشاهده رشته ها و جوایز بخش های

ادامه مطلب

تصویر روز

آخرین اخبار

تفاهم‌نامه میان دانشگاه آزاد اسلامی شیراز و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی در مباحث پژوهشی قرآن

گروه فعالیت‌های قرآنی: در نشست شورای توسعه فرهنگ قرآنی فارس اجرای سه طرح اطلس و هفته‌های قرآنی و آموزش ۵ ساله قرآن در تمام ش

ادامه مطلب...
فعالیت های کانون قرآن و عترت
نتایج بخش شفاهی بیست و یکمین دوره مسابقات قرآن و عترت استان فارس

نتایج بخش شفاهی بیست و یکمین دوره مسابقات قرآن و ع...   مشاهده نتایج 21 مین دوره مسابقات قرآن و عترت استان فارس

ثبت نام بیست و یکمین جشنواره هنری قرآن و عترت

ثبت نام بیست و یکمین جشنواره هنری قرآن و عترت... به اطلاع دانشجویان استادان و کارکنان واحد شیراز می رساند ث

کارگاه تفسیر سوره حجرات

کارگاه تفسیر سوره حجرات...   کارگاه آموزش تفسیر سوره حجرات ویژه استادان و کارمندان د

کارگاه تفسیر سوره فرقان

کارگاه تفسیر سوره فرقان... کارگاه تفسیر سوره فرقان در ماه مبارک رمضان از 22 لغایت 25

پایگاه فرهنگی- قرآنی شمیم وحی

مطالب روزانه

آثار اجتماعی گناه از منظر قرآن کریم (بخش سوم)

منبع : راسخون

گناه سبب کوتاهی عمر :

امیرالمومنین علی (ع) در حدیثی می فرماید : از گناهان بپرهیزید که هیچ بها و کم شدن روزی نیست جز به واسطۀ گناه، حتی خراشها و زخمهای بدن و سقوط و افتادن و هر مصیبتی(39). امام صادق (ع) می فرماید : کسانی که به گناهان می میرند بیش از کسانی هستند که به عمر طبیعی از جهان می روند(40). امام چهارم (ع) در حدیثی فرمود(41) : گناهانی که در نابودی ]افراد[ شتاب می کنند از این قرارند : قطع رحم، قسم دروغ، سخنان دروغ، زنا، سدّ راه مسلمانان کردن و ادعای امامت و رهبری به ناحقّ.

1 . اثر قطع رحم در کوتاهی عمر
 

اگر کسی در زندگی آشنایان و نزدیکان خود کمی دقت کند به افراد زیادی بر می خورد که در اثر قطع رحم عمرشان کوتاه شده است؛ برعکس، افراد بسیاری نیز دیده می شوند که در اثر صله رحم و رسیدگی به حال خویشان، عمری دراز و با برکت کرده اند. از ابی حمزه ثُمالی روایت شده است که امیرالمومنین (ع) در خطبه ای فرمود : «أعوذ باللهِ مِنَ الذُّنوُبِ الَّتی تُعَجَّلُ الفَضاءَ»(42) پناه می برم به خدا از گناهانی که در نابودی شتاب کنند. «ابن کوّاء» که در زمرۀ دشمنان آن حضرت و از خوارج بود و همیشه مترصّد بود تا ایرادی بر کردار و گفتار آن حضرت بگیرد برخاسته و گفت : یا علی! مگر گناهی هم هست که در نابودی شتاب کند؟ فقال : «نَعم و تِلکَ قطعَهُ الرَّحِمِ»(43) فرمود : آری، قطع رحم.
قطع رحم در ردیف شرک :
مردی خدمت رسول خدا (ص) آمده و عرض کرد : مبغوضی ترین اعمال نزد خدای عزوجلّ کدام است؟ فرمود : شرک به خدا عرض کرد : پس از شرک چه عملی مبغوض ترین اعمال نزد خداست؟ فرمود : قطع رحم(44)
داستانی از کتاب کافی :
یکی از اصحاب امام صادق (ع) عرض کردم : برادران و عموزادگانم خانه را بر من تنگ کرده اند و از همۀ خانه یک اطاق برای من گذرانده اند. اگر در این باره اقدام کنم می توانم تمامی خانه را از آنها بگیرم؟ امام (ع) فرمود : صبر کن خداوند گشایشی برای تو فراهم خواهد کرد. روای گوید : من خودداری کردم تا در سال 131 و با پی آمد به خدا سوگند همۀ آنها مُردند
و یک نفر آنها باقی نماند. پس از این جریان به نزد امام صادق (ع) رفتم همین که مرا دید فرمود : حالِ اهل خانه ات چطور است؟ عرض کردم : به خدا! همۀ آنها مردند و یک نفر از ایشان باقی نماند. فرمود : این به واسطۀ آن رفتاری است که با تو کردند و آزاری که به تو رساندند و قطع رَحِم کردند. آیا دلت می خواست که زنده باشند و بر تو ننگ گیرند؟ عرض کردم : آری، به خدا سوگند(45)! امام صادق (ع) فرمودند(46) : صله رحم حساب ]روز قیامت[ را آسان سازد و از مرگ بد حفظ کند.

2 . دروغ، عامل کوتاهی عمر :
 

از جمله خطرهایی که قسم دروغ و بلکه مطلق دروغ برای انسان دارد آن است که عمر را کوتاه و شخص را خوار و بدبخت می کند. امیرالمومنین در حدیثی فرمود : هان، ای مردم! راست بگوئید که خدا با راستگویان است و از دروغ دوری کنید که دروغ از ایمان به دور است، همانا که راستگو مُشرف به نجات و ارجمندی است و دروغگو مشرف به خواری و نابودی(47).
قسم دروغ و سزای آن :
در زمان امام مجتبی (ع) مردی به دروغ مدعی شد که من هزار درهم از حسن بن علی می خواهم. حضرت با آن مرد برای محاکمه به نزد شریع قاضی رفتند شریع رو به امام حسن (ع) کرده و گفت آیا تو قسم می خوری که بدهکار نیستی؟ حضرت فرمود : اگر این مرد قسم بخورد من پول را به او می دهم. شریع رو به آن مرد کرده و گفت بگو : «باللهِ الَّذی لا إلهَ الاّ هُوَ عالِمُ الغَیبِ و الشَّهاده» حضرت مجتبی فرمود : نه نمی خواهم این گونه قسم بخوری. بگو «با للهِ اِنَّ لَکَ عَلَیَّ هذا وُخذِ الاَلف»
و هزار درهم را بگیر. مرد همان گونه قسم خورد و پول را گرفت؛ ولی به محض آنکه از جا برخواست به رو افتاد و مُرد.

3 . زنا عامل کوتاهی عمر :
 

یکی از آثار شوم زنا، کوتاه شدن عمر است که روایاتی از ائمه در این مورد متذکر می شویم. رسول خدا (ص) می فرماید : ای گروه مسلمانان! از زنا بپرهیزید که در آن شش خصلت ]و اثر سوء[ وجود دارد. سر در دنیا و سر در آخرت. اما آن سه که در دنیا است : جمال و زیبایی را می بَرد، و پریشانی و تنگدستی می آورد و عمر را کوتاه می کند. اما آن سه که در آخرت است : موجب خشم خدا، بدی حساب و خلود در آتش دوزخ گردد(48). و در حدیث دیگری از حضرت روایت شده است که فرمود : از زنا بپرهیزید که در آن ده خصلت ]و اثر بد[ وجود دارد. کم شدن عقل و دین و روزی و عمر، دچار شد به آفت هجران خشم خدای رحمان، روی آوردن و فراموشی، بغض و نفرت مردم با ایمان، رفتن آبرو و بازگشتن ]و پذیرفته نشدن[ دعا و عبادت(49). و در حدیث دیگری فرموده است : زنا فقر و نداری آورد و خانه ها را خالی از اهل و خانمان سازد(50).

زنا و نابودی :
 

مورخان نوشته اند که چون موسی (ع) در وادی «تیه» از دنیا رفت، یوشع بن نول وصی او بنی اسرائیل را به همراه خود برداشت و برای فتح شهرهای شام (یا شهر اریحا) حرکت کرد و چون به آنها رسید و شهر را محاصره کرد، حاکم شهر، بلعم بن باعورا را که در اثر عبادت مستجاب الدعوت بود خواست و به او گفت : باید بروی و بر یوشع و لشکریانش نفرین کنی. بلعم با عورا برخاست و بر الاغ خود سوار شد و به راه افتاد؛ ولی الاغ اطاعت نکرد و بالاخره آن حیوان را از زیر ضربات شلاّق کُشت و خود پیاده برای نفرین رفت؛ اما جریانی دید که نتوانست نفرین کند و بالاخره برگشت و به حاکم گفت راهی برای نفرین نیست ولی برای نابود ساختنشان راه این است که زنان زناکار و فواحش را زینت داده و به عنوان خرید و فروش میان آنها بفرستید. آن کار انجام شد و در نتیجه لشکر به زنا مبتلا شدند و به واسطه این گناه بیماری طاعون همه لشکر را فرا گرفت، و نزدیک به هفتاد یا نود هزار نفر از لشکریان یوشع از بین رفتند و هلاک شدند. در میان لشکریان سردار شعاعی بود که یکی از زناکاران را در حال این عمل با نیزه از بین برد و دستور داد هرگز زنا نکند عاقبتش این خواهد بود و لشکران این کار را و گناه را ترک کردهو بیماری از بین آنها رفت و آنها به رهبری یوشع بن نون شهر را فتح کردند(51).

4 . آزار پدر و مادر عالم کوتاهی عمر :
 

یکی دیگر از گناهانی که به ویژه در کوتاه شدن عمر انسان تأثیر دارد نافرمانی و آزردن پدر و مادر و به اصطلاح «عقوق والدین» است امام صادق (ع) فرموده است که پدرم می گفت : پناه میبرم به خدا از گناهانی که در نابودی شتاب می کنند و مرگ ها را نزدیک می سازند و خانه ها را بی خانمان می کنند و آنها عبارتند از : قطع رحم، آزردن پدر و مادر و دست کشیدن از احسان و نیکی.
امام رضا (ع) فرمود :
یک نگاه محبت آمیز به صورت پدر و مادر بیندازی یک حج برایت می نویسند. عرض کرد اگر 70 بار نگاه کنم آقا خدا بزرگتر از آن است که (فکر می کنی). به حضرت سجاد (ع) عرض شد با اینکه مادرتان را دوست دارید ندیدیم با مادرتان همکاسه شوید. فرمود می ترسم با مادرم بنشینم مادرم قطعه ای از غذا را انتخاب کرده باشد و من دستم را دراز کنم همان قطعه را بردارم و به همین اندازه عاق مادرم شوم.
بخـش ششـم :گنـاه عـامـل پـرده دری
یکی از خطرهایی که گناه برای اجتماعات بشری دارد دریدن پرده های اجتماعی آنهاست شیخ مفید در حدیثی از امام صادق (ع) نقل می کند که فرمود : از برای خدای تبارک و تعالی بر بندۀ با ایمانش چهل پرده است که هرگاه گناه بزرگی انجام دهد یکی از آن پرده ها برداشته می شود(52). در فقرات دعای کمیل است که امیرمومنان (ع) به درگاه خدای متعال عرض می کند. «اللهُمَّ اغفرِلی الذُّنوُبَ الَّتی تَتُکُ العِصَم» خدایا! بیامرز برایم آن گناهانی را که پرده ها را می درد.

گناهان پرده در :
 

1 . شراب
امام هشتم در حدیثی فرمود(53) : خدای تعالی شراب را بدان جهت حرام کرد که مایۀ فساد و باز داشتن عقل از درک حقائق و از بین بردن شرم و حیاست. رسول خدا فرمودند : اَلغَمُ أمُّ الخَبائِثِ :شراب، ریشۀ هر ناپاکی و پلیدی است.
2 . گفتن سخنان بیهود برای خندانیدن دیگران
یکی از گناهانی که پرده دری می کند و باعث آبروی انسان می شود رد و بدل کردن سخنان بیهود برای خنداندن دیگران است. پیامبر اکرم (ص) می فرماید : گاهی انسان سخنی می گوید تا هم محفلان خود را بخنداند؛ ولی همان سخن او را ]از نظر هلاکت و بدبختی[ به دورتر از ثریّات ساقط می کند. رسول خدا (ص) فرموده است : شوخی زیاد آبرو را می برد.
3 . عیب جوئی
شاید کمتر گناهی مانند عیب جوئی در ایجاد تنفّر، خشم، کینه مردم موثر باشد. گاهی بیان عیب دیگران از روی دولتی و خیرخواهی است که به صلاح او می باشد باید بپذیرد. علی (ع) می فرماید(54) : کسی که عیب تو را بر تو بنمایاند و پشت سرت، آبروی تو را حفظ کند دوست واقعی تو است او را نگهدار و کسی که عیب تو را بر تو بپوشاند و در پنهان از تو عیب جوئی کند دشمن تو است از او بپرهیز.

پي نوشت ها :
 

1.لغت نامه دهخدا، مادۀ (ذنب)
2. راه و رسم زندگی ص 71 . 80
3. نساء / 13 و 14
4. بقره / 8
5. احزاب / 32
6. احزاب 12
7. بحارالأنوار ج 73 ص 342
8. غررالحکم ص 79
9. همان
10. همان، ص 56
11. همان، ص 76
12. اصول کافی، ج 2 ص 416
13. آل عمران/ 135
14. رعد / 28
15. زُمر /53
16. مجموعۀ ورام ج 1 ص 50
17. بحارالأنوار ج 73 ص 386
18. کافی جلد 4 ص 86
19. شرح ابن ابی الحدید ج 4 ص 538
20. بحارالأنوار ج 74 ص 198
21. کهف/ 27
22. نمل/ 62
23. اصول کافی جلد 4 ص 213 . 214
24. از منبرهای یکی از علما
25. آئین زندگی ص 181
26. فلاح السائل ص 28
27. یونس / 12
28. آئین زندگی ص 185
29. اصول کافی ج 3 ص 370
30. غررالحکم ص 32
31. بحارالأنوار ج 93 ص 376
32. بحارالأنوار ج 93 ص 360
33. به نقل از حجت الاسلام هاشمی نژاد
34. اصول کافی جلد 4 ص 224
35. بحارالأنوار جلد 93 ص 378
36. انعام / 6
37. اصول کافی ج 3 ص 81
38. هود / 37
39. خصال صدوق ج 2 . ص 616
40. بحارالأنوار ج 5 ص 140
41. معانی الأخبار ص 271
42. دارالسلام ج 3 ص 193
43. اصول کافی ج 4 ص 48
44. سفینه البحار ج 1 ص 516
45. اصول کافی، ج 4 ص 47
46. سفینه البحار ج 1 ص 514
47. علل اشرایع ج 1 ص 235
48. تحف العقول ص 294
49. لئالی الأخبار ج 5 ص 197
450. وسائل الشیعه جلد 3 ص 93
51. مروج الذهب مسعودی ج 1 ص 30
52. اختصاص مفید ص 220
53. مستدرک ج 3 ص 137
54. المحجه البیضاء ج 5 ص 232 غررالحکم ص 679
 

«منابع و مأخذ»
1.قرآن کریم
2.سی دی جامع الحادیث 5/2 نور
3.لغت نامه دهخدا ، علی اکبر دهخدا ، چاپ سیروس ، تهران 1337 .
4.بحارالأنوار علامه مجلسی
5.غرر الحکم
6.اصول کافی مرحوم کلینی
7.خصال شیخ صدوق
9.معانی الاخبار
10.سفینه البحار
11.علل الشرایع شیخ صدوق ، ترجمه ذهنی تهرنی ، نویسنده ، سید محمد جواد تهرانی ، انتشارات مومنین ، قم 1380، چاپ اول .
12.لئالی الاخبار، تویسر کانی ، المکتبة المحمدیة ، قم .مرحوم شیخ صدوق .
13.مستدرک الوسائل ، مرحوم میرزا شفیع حسینی توری طبرسی ، چاپ بیروت 1429، چاپ چهارم .
14.بیانات علمای اعلامه

 

آثار اجتماعی گناه از منظر قرآن کریم (بخش دوم)

آثار اجتماعی گناه از منظر قرآن کریم (بخش دوم)

نويسنده: قاسم هاشمی
منبع : اختصاصی راسخون

دعا و اثرات آن :
 

دعا در لغت به معنای خواندن است که به صورت نیایش و یا توام با خواستن می شود. (و خود را به شکیبائی وادار کن با کسانی که پروردگار خود را بامداد و شامگاه می خوانند و رضای او را می جویند)(21). «أمَّن یجیب المضطرّ إذَا دعاهُ و یکشفُ السُّوء»(22). کیست آنکه درمانده را وقتی بخواند شر اجابت کند و گرفتاری را برطرف سازد؛

دعا سلاح مومن :
 

رسول خدا (ص) فرمودند : الدعاءُ سلاحُ المومن(23). دعا اسلحه مومن است.الدعاءُ تُرسُ المومن. دعا پسر مومن است.
دیدار دکتر حسابی با انیشتین(24) (پدر فیزیک جهان) :
در مورد ایشان نقل فرمودند که بعد از اینکه در دانشگاه ممتاز شدند جوائز نفیسی را خواستند به ایشان بدهند که قبول نکردند ولی در عوض ملاقات با انیشتین پدر فیزیک جهان خواستند که می گویند یک سال دیگر به شما چند دقیقه ای وقت دادیم، که ایشان بعد از یکسال می روند و از پدر فیزیک جهان علت موفقیت او را سئوال می کنند. پدر فیزیک جهان به پدر فیزیک ایران می گوید که 5 عامل در زندگی باعث موفقیت من شد. اولین عامل : خدا را هرگز در هیچ حالتی فراموش نکردم. دومین عامل : همیشه احترام پدر و مادرم را حفظ نمودم و از آنها غافل نشدم. سومین عامل : نسبت به اقوام و سرکشی و یاد آنها کوتاهی نکردم. چهارمین عامل : در زندگی هیچگاه دروغ نگفتم. و عامل پنجم : سعی و تلاش جدّیت و خستگی ناپذیری در زندگی داشتم. قابل توجه است که ایشان به هم مشغلات و کمبود وقت چقدر به خداوند و سفارشات خداوند که باعث برکت در زندگی و خصوصاً دعا که در توجه به خدا می باشد عنایت داشته اند و این درس بزرگی برای ما می باشد.
«دکتر الکسیس کارل» می نویسد(25) :
دعا و نماز قوی ترین نیرویی است که انسان می تواند تولید کند نیرویی است که چون قوۀ جاذبه زمین وجود حقیقی و خارجی دارد. ایشان می نویسد مریضائی را سراغ دارد که پس از آنکه تمام معالجات در حق آنها موثر نشده است با نیروی دعا و عبادت از بیماری مالیخولیا نجات یافته اند. امام باقر (ع) در حدیثی به حمید بن مسلم می فرماید : آیا به تو خبر ندهم از چیزی که شفای هر دردی است حتّی مرگ؟ عرض کرد : چرا. فرمود : آن دعاست(26).

دعا در هر حال :
 

خداوند متعال می فرماید : و چون به انسان گرفتاری رسد را در حال خفتن یا نشسته و ایستاده بخواند و چون گرفتاری اش را برطرف کنیم، برود توئی اصلاً ما را برای گرفتاری که به او رسیده بود نخوانده است. این چنین برای اسرافگران اعمالی که انجام می داده اند آرایش داده شده است.(27)
یادآوری سرگذشت پیامبران الهی در مورد دعا :
حضرت یونس یکی از پیامبران الهی می باشد که وقتی در شکم ماهی افتاد به تعبیر قرآن در ظلمات قرار گرفت و در آنجا مشغول دعا و استغفار شد و خداوند به خاطر دعاهای او ترک اولی او را بخشید و بعد از 40 روز او را نجات داد. داستان حضرت یعقوب و یوسف پیامبر که با دعای پدر و پسر خداوند فراغ یعقوب را بر وصال و به یوسفی که برده بود عزّت و عزیزی مصر عطا شد و با دعا حضرت یعقوب خداوند فرزندان گنهکار او را بخشید. این مسائل به ما نشان می دهد که اتصال به خداوند با رشتۀ دعا انسان را محکم و در هر حالی از شر شیطان و نفس حفظ خواهد کرد، بلا و مصیبت باعث امتحان بنده ها می باشند در صورتی که صبر پیشه کنیم به سعادت خواهیم رسید.«مهاتما گاندی فقید که پس از بودا بزرگترین پیشوای هندیان بود چنانچه از نیروی استقامت بخش دعا و عبادت الهام و مدد نمی گرفت به طور یقین از پا در آمده بود. خودش می گفت : «اگر دعا نبود من مدتها قبل دیوانه و مجنون شده بودم»(28).
گناه قطع کننده ارتباط بنده با خدا :
عامل موثر و خطرناکی که می تواند اتصال بنده، خدا را قطع کنند و برکات وجودی و زندگی را بگیرد و زندگی زیبا و بهشتی انسان را به زندگی جهنمی و تاریک تبدیل کند گناه می باشد. امام صادق (ع) می فرماید : پدرم می فرمود : چیزی بیشتر از گناه دل را تباه نمی کند، زیرا دل مرتکب گناهی(29) می شود و بر آن اصرار می ورزد تا وقتی که گناه بر دل چیره می شود و وارونه اش می کند.

گناه مانع استجابت دعا :
 

ممکن است توفیق دعا به انسان دست بدهد اما گناه باعث عدم استجابت آن می شود. علی (ع) فرمود(30) : «المعقیهُ تمنعُ الإجابه» گناه از اجابت دعا جلوگیری می کند. در دعای کمیل می خوانیم. «اللهم اغفرلی الذنوب التی تحبس الدعاء» خدایا بیامرز گناهانی که از دعا جلوگیری می کند. روایت شده است که روز جمعه حضرت علی (ع) خطبه ای بلیغ ایراد فرمودند و در پایان خطبه فرمودند : یا ایُّهَا النّاسُ، سَبعُ مصائِبَ نَعوُذُ بالله مِنها : عالمّ زَلَّ، و عابدٌ مَلَّ و مومنٌ خَلَّ، و موتَمِنٌ غَلَّ وَ غَنیٌّ اَقَلَّ و عزیزٌ ذَلَّ و فقیرٌ اعُتَلَّ. ای مردم! هفت مصیبت است که ما از آنها به خدا پناه می بریم : عالمی که بلغزد، عابدی که از عبادت طول و خسته گردد، مومنی که فقیر شود أمینی که خیانت کند، توانگری که به فقر در اُفتد، عزیزی که خوار گرددف و بینوائی که بیمار شود. در این زمان مردی برخواست و پس از تمجید آن حضرت گفت : «سئوالی دارم دربارۀ گفتار خدای تعالی که می فرماید : «أُدعونی أستُجب لَکُم» (مرا بخوانید تا دعای شما را مستجاب کنم) پس چگونه است که دعا می نیم ولی اجابت نمی شود. علی (ع) در پاسخ فرمودند : دلهای شما در هشت مورد خیانت و (بی وفائی) کرده است : 1. خدا را شناختید، ولی حقش را آنگونه که بر شما واجب بود أداء نکردید از این رو آن معرفت به کار شما نیامد. 2. به پیامبر خدا ایمان آوردید، آنگاه با سنت و روش او مخالفت کردید و شریعت او را از بین بردید، پس ثمرۀ ایمان شما چه شد. 3. کتاب خدا را که بر شما فرود آمد خواندید، ولی به آن عمل نکردید گفتید به گوش و دل می پذیریم، ولی با آن به مخالفت برخواستید. 4. گفتید ما آتش دوزخ می ترسیم، ولی در همۀ حالات به واسطۀ گناهان و معاصی خود به سوی دوزخ می روید پس ترس شما کجا رفت؟ 5. گفتید ما راغب بهشتیم، ولی در تمام حالات به واسطۀ گناهان و معاصی خود به سوی دوزخ می روید پس ترس شما کجا رفت؟ 6. نعمت خدای خود را خوردید ولی سپاسگزاری نکردید. 7. خداوند شما را به دشمنی با شیطان دستور دارد و فرمود : (شیطان مردم را در برابر دیگرانتان قرار دادید و عیبهای خود را پشت سر انداختید و در نتیجه کسی را ملامت می کنید که خود به ملامت سزاوارتر از او هستید. حضرت در ادامه فرمودند : با این وضع چه دعایی از شما مستجاب گردد در صورتی که شما درهای دعا و راههای آن را بسته اید؟ پسر از خداوند بترسید و کارهایتان را اصلاح کنید و امر به معروف و نهی از منکر نمائید تا خدا دعایتان را مستجاب کند(31).
گناهانی که باعث عدم استجابت دعا می شود :
در حدیثی حضرت سجاد (ع) فرمود : آن گناهانی که دعا را باز می گرداند : بد دلی و بد طینتی، نفاق با برادران ایمانی، باور نداشتن اجابت دعا، تأخیر نمازهای واجب تا جائی که وقت آن بگذرد، نزدیک نشدن به خدای عزوجلّ به وسیله نیکی و صدقه، به زبانی و فحش در گفتار است. مرحوم صدوق در کتاب خصال می نویسد : پیامبر اکرم (ص) فرمود : زمین از عظمت سه گناه می نالد. 1 . هنگامی که خون شهید مظلومی در زمین ریخته شود. 2 . هنگامی که آبی از غسل حرام بر زمین ریخته شود. 3 . هنگامی که بین الطلوعین انسانی بخواند و برنخیزد نمازش را به جا آورد زمین ناله می کند از عظمت گناه او. این گناهان اثرات عظیمی بر دنیا می گذارند و مانع اجابت دعا می شوند. امام صادق (ع) فرمودند : چهار دسته هستند که دعایشان مستجاب نمی شود : 1. مردی که در خانه بنشیند و بگوید، خدایا! من به روزی بود. خداوند به او می گوید : مگر به تو دستور ندادم که دنبال آن برو در طلبش باش؟ 2. مردی که زنی در خانه دارد و دعا می کند که خدایا! مرا از شر این زن آسوده کن خداوند به او می گوید : مگر طلاق او در اختیار تو نیست؟ 3. مردی که مالی دارد و آن را تباه سازد و بیهوده خرج کند، آنگاه بگوید : خدایا! به من روزی بده! خدا به او می گوید : آیا من به تو دستور ندادم که در خرج کردن میانه رو باش و مالت را تباه نکن. 4. مردی که مالی دارد و بدون شاهد و سند آن را قرض می دهد (و بدهکار مال او را پس ندهد و او به درگاه خدا دعا کند) خدا می فرماید مگر من به تو دستور ندادم که بی شاهد و سند قرض نده(32)!
قصه ی جوان و مرحوم نخودکی(33) :
پیرمردی نقل می کند که در دوران جوانی مرحوم نخودکی را در روستای نخودک پیدا کردم و به ایشان عرض کردم 3 تا قفل بسته دارم می خواهم از شما جواب بگیرم. 1. گفتم به ایشان کسب و کار خوب می خواهم فرمودند نماز اول وقت. 2. عرض کردم می خواهم خدا همسر خوبی به من عطا کند فرمود نماز اول وقت. 3. گفتم در جوانی مستطیع شوم و به حج بروم فرمودند نماز اول وقت بخوان فرمودند نماز اول وقت شاه کلید همه قفلهای بسته می باشد. آمدم تهران شروع کردم نماز اول وقت خواندن سال اول کار خوب پیدا کردم سال دوم خداوند همسری خوب به من عطا کرد و سال سوم با همسرم به حج مشرف شدیم با الطاف الهی و برکات نماز اول وقت خواندن.

مأیوس نشدن از دعا :
 

رسول خدا (ص) در حدیثی فرمودند(34) : خدا رحمت کند بنده ای را که حاجتش را از خدا بخواهد و در دعا پافشاری کند، چه آنکه حاجتش برآورده شود و چه آنکه برآورده نشود. در حدیث دیگری فرمودند(35) : هیچ مسلمانی نیست که به درگاه خدا دعا کند جز آنکه دعایش مستجاب شود چه در دنیا به آن برسد چه ذخیره آخرتش گردد و یا اینکه کناره گناهانش واقع شود.
بخـش چهـارم :گناه عامل دگرگونی ملتها
گناه عامل دگرگونی و نابودی ملتها(36) :
قرآن کریم می فرماید : آیا ندیدند که چه بسیار نسلها را پیش از ایشان هلاک کردیم و آنان را در زمین چندان تمکّن و توانایی داده بودیم که شما را نداده ایم و آسمان را به باران فراوان بر ایشان ریزان کردیم و جویها در زمین آنها روان ساختیم، پسر آنها را به کیفر گناهانشان نابود کردیم و نسلی دیگر از پی آنها به وجود آوردیم.
گناه عامل اصلی شکست مسلمانان اسپانیا :
مسلمانان بعد از فتح اسپانیا مدت هشتصد سال بر آن حکومت کردند و این کشور منافع بسیاری برای مسلمانان داشت. زمامداران مسیحی برای اجرای نقشۀ ماهرانۀ خود یکی از افسران خائن مسلمان را به نام «براق بن عمار» با خود همدست کردند و از وی کمک گرفتند مهمترین کارهائی که به دست وی انجام دادند عبارت است از : 1. مشروبات الکلی را به حد کافی وارد شهرهای اسپانیا کردند و آن را با قیمتهای بسیار نازل در اختیار جوانان مسلمان قرار دادند. 2. دختران طنّاز و دلربای اروپائی گروه گروه وارد شهرهای اسپانیا کردند و به آنها راه دلربائی از جوانان مسلمان را آموختند. در خِلال این احوال مسیحیان نیز به تدریج پُستهای حساس را در دست گرفتند و از خارج نیز دشمنانی که در کمین بودند تجهیز قوا و حمله را شروع کردند و طولی نکشید که اسپانیا سقوط کرد و قتل عام مسلمانان به دست مسیحیان آغاز شد. گوستاولوبون فرانسوی در سال 1492 میلادی که «فردینالد» (رهبر نفلامی مسیحیان) اسپانیا را از اعراب گرفت ابتدا به اعراب در زبان و مذهب آزادی داد؛ ولی در سال 1499 پیمانی را که در این باره مسلمانان بسته بود شکست و به تعدّی و آزار آنها شروع کرد. مسیحیان، نخست مسلمانان را به پذیرفتن دین مسیح وادار کردند. پسر محاکم های تفتیش عقائد تشکیل دادند و به بهانه اینکه اینها واقعاً به دین مسیح در نیامده اند دستور سوزاندن دین مسیحیان تازه وارد را صادر کردند. همه چند میلیون مسلمان در اسپانیا را یا گردن زدند و یا سوزاندند و یا آواره کردند و خیلی از آنها در راه به قتل رسیدند و در نتیجه، به فاصله چند ماه همه مسلمانان از بین رفتند و این بود سرنوشت ملتی که سالها در سایۀ طرفداری از دین و آئین خود به بزرگترین موفقیّتها رسیدند ولی از آن زمان که گناه در میانشان شایع شد و دست از احکام دین برداشته اسیاب نابودیشان فراهم شد. امام باقر (ع) می فرماید : در کتاب رسول خدا یافتم که نوشته بود : هر گاه پس از من زنا پدیدار شود مرگ ناگهانی فراوان گردد و هرگاه از پیمانه و ترازو کم شود خداوند آنان را به قحطی و کمی ]خواربار و سایر وسائل زندگی[ مأخوذ دارد، و هرگاه از دادن زکات دریغ کنند زمین برکت خود را از زراعت و میوه ها و معادن از آنها دریغ کند و هرگاه در احکام به ناحق حکم کنند به ستم همدیگر دچار شوند، و چون پیمان شکنی کنند خداوند دشمنانشان را بر آنان مسلّط سازد و چون قطع رَحِم کنند خداوند اموال را در دست اَشرار قرار دهد، و چون امر به معروف و نهی از منکر کنند و پیروی از نیکان اهل بیت ننمایند خداوند اشرار آنان را بر ایشان مسلّط گرداند پسر نیکان آنها دعا کنند و مستجاب نشود.(37)
از گناهانی که طبق آیات قرآن کریم در نابودی ملتها و ویرانی شهرها سخت موثر بوده و هست ظُلم است :
خدای متعال دربارۀ قوم نوح، آن پیامبر بزرگوار را مخاطب ساخته و می فرماید(38) : «و لا تُخاطِبنی فِی الَّذینَ ظَلَموا إِنَّهُم مُغَرقون» مرا دربارۀ آنان که ستم کردند مخاطب مساز که آنها غرق می شوند.

ادامه دارد

 

آثار اجتماعی گناه از منظر قرآن کریم (بخش اول)

 

منبع : راسخون

مقدمه :
بررسی گناه در آیات و اثرات آن در اجتماع باعث شناخت بیشتر این مُعضَل اجتماعی می باشد که بشر را به انحطاط و دوری از حقیقت خلقت می کشاند و هر کسی به نحوی می تواند با مسئولیتی که دارد دیگران را از خطر این فساد آگاه و از آن جلوگیری کند. به عنوان مثال استادی که آگاه به این مسائل می باشد می تواند شاگرد خود را که در منجلاب گناه وارد شده با درمان صحیح نجات دهد و یا پدر و مادری که فرزندان خود را غوطه ور در گناه می بینند می توانند با آگاهی و شناخت از گناه به فرزندان خود کمک کنند. با احساس وظیفه ای که همۀ ما داریم از جمله مبلغان علوم دینی و اسلامی دست به قلم شده و امیدواریم با بهره گیری از تجارب بزرگان و استفاده از آیات قرآن کریم و روایات موفق در ارائه طراحی جامع باشیم. انشاالله.در این تحقیق صرف نظر از آیات و روایات دینی از منابع و مأخذ علمی و داستانهای گذشتگان نیز استفاده شده است تا مجموعه ای از خطراتی که جامعه را از ناحیه گناه و بی بند و باری تهدید می کند ذکر شود.
بخـش اول :معنـای گنـاه

گناه در لغت :
 

«گناه» در زبان فارسی به معنای بِزه، جُرم، خطا، نافرمانی و مانند آن به کار رفته و در زبان عربی از آن به (ذنب) (إثم) (معصیت) تعبیر شده است. معنائی که از مجموع آنها بر می آید و جامع همه معانی است همان نافرمانی و انجام عملی بر خلاف قانون و یا سرپیچی از قانون است و یا بنا بر نظر عده ای، گناه هر کاری را شامل می شود که انجام آن ناروا باشد. گناه در پیش اهل شرع نیز عبارتست از اینکه مکلّف، امری نامشروع مرتکب گردد.(1) دانشمندان معاصر نیز جرم و گناه را به مخالفت با قانون تفسیر کرده و در تعریف جرم گفته اند : «جرم عبارت است از اینکه افراد جامعه از حدود مقرّرات و قوانینی که نشان دهندۀ قلمرو فعالیت افراد و حافظ حقوق طبیعی و سعادت آنان است تجاوز کرده و در نظم اجتماعی رخنه ای پدید آورند.»(2) «کارل» فرانسوی عقیده دارد : «گناه عبارت است از پیروی نکردن از نظم اشیاء ....» در قرآن کریم نیز آیاتی هست که می توان در این خصوص به آنها استشهاد کرد مانند این آیه شریفه که خداوند پس از بیان یک سلسله احکام و دستورات اسلامی می فرماید :(تِلکَ حُدُودُ اللهِ وَ من یُطِعِ اللهَ و رَسُولَهُ یُدخِلُهُ جنّاتٍ تَجری مِن تَختِهَا الأنهارُ خالِدینَ فیها و ذلِکَ الفُوزُ العظیم * وَ مَن یَعصِ اللهَ وَ رَسولَهُ وَ یَتَعَدَّ حُدودَهُ یُدخِلُهُ ناراً خالداً فیها و لَهُ عذابٌ مِهینٌ»(3) اینها (که بیان شد) حدود (و مرزهای) خداست و هر که خدا و پیامبرش را فرمانبرداری کند، او را به بهشتهایی وارد کند که در آن نهرها جاری است و جاودانه در آن باشند و این است کامیابی بزرگ. هر که خدا و پیامبرش را نافرمانی کند و از حدود خدا تجاوز نماید او را در آتشی بیفکند که جاودانه در آن بماند و عذابی خوار کننده دارد. بنابراین گناه، یعنی نافرمانی و سرپیچی از قانون، چه قانون طبیعی و اجتماعی باشد و چه قانون الهی و دینی باشد، و تخلّف از آن چه در عالم دنیا و چه در روز جزا موجب عقوبت و کیفر است. البته گناه و تخلف از قوانین طبیعی و اجتماعی با گناه و تخلف از قوانین مذهبی از 3 جهت با هم فرق دارند که به توضیح آن می پردازیم.
خلاصه : مقدمه
1 . گناه مخالفت با قانون و سرپیچی از آن است.
2 . قانونی که بشر برای تأمین زندگی خود وضع کرده تنها در حدود حفظ امنیت عمومی است ولی اسلام تمام جهاتی را که بشر را به سعادت می رساند در نظر گرفته است.
3 . اسلام حتی از اندیشه و فکر گناه جلوگیری کرده و این بزرگترین راه مبارزه با گناه است.
بخـش دوم :گنـاه نـوعـی بیمـاری

گناه یا بیماری؟
 

یکی از اطباء که تازه از اروپا برگشته گفته بود «امروزه در اروپا کشف کرده اند که گناه یک نوع بیماری است و برای مداوای گناه از اصول روانی استفاده می کنند، حتی کِشیش را بر سر بیمار می آورند را تحت درمان پند و اندرزهای مذهبی قرار می دهند مراکز ویژه برای درمان این نوع بیماران قرار داده اند.» به هر صورت قرآن کریم و روایات دینی ما همان گونه که در تمام اکتشافات علمی گوی سبقت را از سائر مکتبها ربوده و پیشاپیش قافلۀ علم بوده در این مورد هم پیشتاز است. اکنون برای اثبات این مطلب آیات و روایات را مورد بررسی قرار می دهیم. (فی قلوبَهَم مَرضٌ فرادهم اللهُ مَرَضاً)(4) در دل این منافقان خدعه گر بیماری است خدا بر بیماریشان بیفزاید. در جای دیگر، بی عفتی را بیماری خوانده است و به زنان . رسول خدا (ص) دستور می دهد صدای خود را به هنگام سخن گفتن نرم و نازک نکنند تا بی عفتان بیمار را به طمع نیندازند. (فَلا تخَضَعُنَ بالقَولِ فَیَطمَعَ الَّذی فی قَلبِه مَرَضٌ)(5) در گفتار نرمی نکنید تا آن کسی که مرضی در دل دارد طمع نکند. و همچنین نفاق و دوروئی را بیماری دانسته چنین می فرماید. (وَ إذ یَقُولُ المُنافقُونَ والَّذینَ فی قلوبهُم مَرَضٌ ما وَعَدنا اللهُ وَ رسُولُهُ اِلاّ عُزُورا)(6) در روایات نیز بزرگان این گناه را به طور مطلق و برخی از گناهان را به خصوص به عنوان بیماری معرفی کرده اند. علی (ع) می فرماید : «لا وَجَعَ أوجَعُ لِلقلوب من الذَّنبِ»(7) هیچ دردی برای دلها بدتر از گناه نیست. در همین مورد فرموده است : «الذّنوبُ الدّواءُ الأستِغفارُ و الشِفاءُ اَن تَعُودَ»(8) گناهان دردند و داروی آن استغفار است و شفای این بیمار آن است که دیگر به گناه باز نگردی. دربارۀ حسد می فرماید : «اَلحَسَدُ داءَ عَیّاءُ لایَزُولُ إِلا بِهلکِ ألحاسِدِ وَ مَوتِ المَحسُودِ»(9) حسد بیماری پر رنجی است که جز به نابودی حسود یا مرگ حسد شده برطرف نگردد. دربارۀ کینه توزی می فرماید : «ألحقدُ داءٌ دَوِیّ و مَرضٌ مُوبی»(10) کینه دردی مُهلِک و مانند بیماری وبا است. آن حضرت در یک جا، تمام شهوات را به طور عموم بیماری های کشنده دانسته و می فرماید : «الشَّهواتُ أعلالٌ قاتِلاتٌ و أفضَلُ دَوائِها إقتِناءُ الصَّبرِ عَنها»(11) شهوات، بیماری های کشنده ای است و بهترین داروی آن خودداری کردن و صبر از آنها است. امام صادق (ع) می فرماید : «اِنَّ الحَسَدَ یأکُلُ الإیمانَ کما یأکُلُ النّارُ الحَطَبَ»(12) حسد ایمان را می خورد همان طور که آتش، چوب درخت را می خورد.

درمان بیماری گناه
 

در مورد طرز درمان بیماری گناه نیز اسلام نه در این مورد، بلکه در مورد تمام بیماری های روحی و عقده های روانی موثرترین و صحیح ترین روشها را ارائه داده است. اسلام برای درمان شخصی گنهکار نیز که به بیماری نگرانی دچار شده است و احساس حقارت و شکست و زبونی در خود می کند، ابتدا او در پناه خدا قرار داده و به لطف وی امیدوارش می سازد و در دلش شوق و امیدی ایجاد کرده و به آمرزش و استغفار وادارش می کند، و سپس از برنامه های علمی روانی نیز کمک می گیرد. علی (ع) می فرماید : «اَلذُّنوُبُ الدّاءُ و الاستِغفارُ و الشَّفاءُ أن لاَتعُودَ» علی (ع) به صراحت داوری درد گناه را استغفار و توجه به حق معرفی می کند و سپس بهبودی را در عدم بازگشت و تکرار آن دانسته است و بعید نیست این آیه هم ناظر به همین معنا باشد. «والَّذینَ اِذافَعَلوا فاحشَهً أوظلموا أنفُسَهُم ذَکَرُ اللهَ فَاستَغفِروا لِذُنوُبِهم و مَن یَغفِرُ الاَّ اللهُ یُصرّوا عَلَی مافَعَلوا و هُم یَعلَمونً»(13) از نظر پیشوایان اسلام، بیماری گناه مولود انحراف و جدا شدن از پناهگاه ایمان به خداست. و داروی آن نیز توجه و بازگشت به سوی همین پناهگاه است. چنانچه گفته شد اسلام در درجۀ اول تمام اعمال مردم را برایمان به خدا پایه گذاری کرده است و شرط قبول شدن اعمال را همان ایمان به خدا و اعتقاد به روز جزا می داند و با تقویت این پایگاه مهم، در هر مشکلی پیروان خود را به همان پناهگاه می برد و با همان نیروی عظیم، همۀ گرفتاری و نگرانی ها را رفع می کند. قرآن کریم در این باره می فرماید : «الذَّین آمَنوا وَ تَطمَئِنُّ قُلوبُهُم بِذِکرِ اللهِ تَطمَئِنُ القلوبُ»(14) آنان که ایمان آوردند و دلهایشان به یاد خدا آرامش می یابد به اینکه تنها به یاد خدا دلها آرامش می یابد. به گفته مفسران جلمه «وَ تطمَئِنُّ قُلوبُهُم» عطف تفسیری به جملۀ «اَلَّذینَ آمَنوا» است؛ یعنی ایمان به خدا ملازم آرامش دل است. اسلام در ابتدای امر برای برطرف کردن یأس و ناامیدی گناهکار او را به رحمت حق و آمرزش گناه امیدوار ساخته و می فرماید : «قل یا عبادِیَ الَّذینَ أسرفوا علی أنفُسِهِم لا تقنطوا من رَحمهِ اللهِ اِنَّ اللهَ یغفرُ الذُّنوُبَ جمیعا»(15) ترجمه آیه : بگو ای بندگان من که نسبت به خویشتن تندروی ]و گناه[ کردید! از رحمت خدا نومید نشوید که خدا همۀ گناهان را می بخشد. علی (علیه السلام) به فرزندش می فرماید : «وَ ارجُ اللهُ رَجاءً أنَّک لَو أتَیتَهُ بِسَئّاتِ أهلِ الأرضِ غَفَرها لک»(16) به خداوند چنان امیدوار باش که اگر با گناهان ]همه[ اهل زمین در پیشگاه او حاضر شوی تو را ببخشد.

سرزنش گنهکار :
 

اینکه در روایات، ملامت و سرزنش گناهکار به خاطر گناهش نهی شده است شاید دلیلش همین باشد که گناه بیماری است و گناهکار بیمار؛ و همانطور که ملامت کردن بیماری به خاطر بیماریش صحیح نیست و به جای آن باید به درمانش توجه کرد، توبیخ گناهکار نیز به خاطر گناهش درست نیست و باید با راههائی که بیان شد به درمانش پرداخت. عَن عَلیِّ الحُسَینِ علیه السلام قال : «کانَ آخَرُ ما أوصی بِهِ الخِضرُ مُوسی بن عِمرانَ (ع) اَن قال لَهُ لا تُعَیِّرَنَّ أحَدَاً بِزَنبٍ»(17)
با گناهکاران همنشین نشوید :
امام چهارم به فرزندش حضرت باقر (ع) سفارش می کرد که با پنج طائفه رفاقت نکن که از آن جمله شخصی فاسق و گنهکار است که می فرماید : «وَ ایّاکَ وَ مُصاحَبَتُه الفاسِق؛ بایُعکَ بِأکلَهٍ وَ أقَلَّ من ذلک»(18) از رفاقت با فاسق بپرهیز که او تو را به لقمه ای و بلکه به کمتر از آن می فروشد. علی (ع) می فرماید : «لا تَصحَبِ الشَریرَ فَاِنَّ طَبعَکَ یَسرقُ مِن طَبعِهِ شَراً وَ أنتَ لاتَعلَم»(19)با مردم شریر و فاسد رفاقت مکن که طبیعت تو به طور ناخودآگاه بدی را از آنها می دزدد و تو بی خبری. امام جواد (ع) می فرماید : «از رفاقت با آدم شرور بپرهیز که مانند شمشیر خوش منظر و بد اثر است»(20) در نتیجه همنشین شدن با گناهکار اثرات سوء و بدی بر زندگی انسان خواهد گذاشت که قابل جبران نمی باشد.
بخـش سـوم : گنـاه مـانع استجـابت دعـا
گناه مانع دعا و استجابت آن :
یکی از آثار سوء گناه این است که در ابتدا باعث سلب توفیق دعا می شود و سپس از استجابت آن جلوگیری می کند. بزرگان دین نیز این حقیقت را در روایات بسیاری متذکر شده اند، ابتدا به اهمیت و جایگاه دعا می پردازیم.

مراتب توحید از منظر قرآن و اهل بیت (ع) قسمت دوم

 

 

تبیین کلمه «وسیله‌»

موضوع مهمی که در این آیه باید مورد بحث قرار گیرد دستوری است که در باره انتخاب «وسیله» در این آیه به افراد با ایمان داده شده است.
«وسیله» در اصل به معنی تقرب جستن و یا چیزی که باعث تقرب به دیگری از روی «علاقه و رغبت» می‌شود می‌باشد.
بنا براین لفظ و کلمه «وسیله» در آیه شریفه معنی بسیار وسیعی دارد و هر عملی و هر چیزی را که باعث نزدیک شدن به پیشگاه مقدس پروردگار می‌شود شامل می‌گردد که مهم ترین آنها ایمان به خدا و پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلّم) و جهاد و عبادات همچون نماز و زکات و روزه و زیارت خانه خدا و همچنین صله رحم و انفاق در راه خدا اعم از انفاقهای پنهانی و آشکار و همچنین هر کار نیک و خیر می‌باشد.

چند سوال

آیا توسل و وسیله قرار دادن عبادات برای تقرب به پروردگار، شرک است؟ آیا در خواست و طلب استغفار از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلّم) شرک است؟ آیا تابع و پیرو امیرالمومنین (علیه السلام)، خلیفه بلا فصل پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلّم) مشرک است؟
خیر اینها شرک نیست بلکه شرک آن است که ما از هوا نفس تبعیت بکنیم، شرک آن است که در عمل، عقیده و اخلاق از شیطان انسی و جنی تبعیت کنیم، شرک تبعیت بی چون و چرا از حکام ظالم و مستبد اسرائیلی، آمریکایی است که با پول نفت غصبی سرانِ شکم پرور عرب و با پروراندن حیواناتی درنده خوی تکفیری، وهابی به جان شیعه و سنی می‌تازند تا لحظه ای بتوانند وحدت مسلمین را بر هم زنند و فضای دموکراسی را در کشورهایی همچون مصر، بحرین، سوریه، پاکستان، افغانستان و عراق و... به نفع منافع اسرایئل خون خوارِ جنایت کار رقم زنند. شرک پنهان شدن پشت پرده‌ی حرمین شریفین است که با شبهاتی پوچ و بدون استدلال و گاه با مغالطات عوام فریب بر اسلام ناب محمدی تازیدن است. پس منظور از توسل در عقاید شیعه چیست؟
منظور از توسل در اعتقادات شیعه این نیست که کسی حاجت خود را از پیامبر یا امامان بخواهد بلکه منظور این است که به مقام ایشان در پیشگاه خدا متوسل شود، و این در حقیقت توجه به خدا است، زیرا احترام پیامبر نیز به خاطر این است که فرستاده او بوده و در راه او گام بر داشته و ما تعجب می‌کنیم از کسانی که این گونه توسل را یک نوع شرک می‌پندارند در حالی که شرک این است که برای خدا شریکی در صفات و اعمال او قائل شوند و این گونه توسل به هیچ وجه شباهتی با شرک ندارد.

۴. توحید در عبادت

«إِیَّاكَ نَعْبُد» (حمد،4) منظور از توحید در عبادت این است که انسان، تنها باید خدای متعال را پرستش کند و غیر او شایسته عبودیت نیست، چرا که عبادت باید برای کسی باشد که کمال مطلق و مطلق کمال است، کسی که از همگان بی نیاز است، و بخشنده تمام نعمتها، و آفریننده همه موجودات، و این صفات جز در ذات پاک او جمع نمی‌شود.
هدف اصلی از عبادت، راه یافتن به جوار قرب آن کمال مطلق، و هستی بی پایان، و انعکاس پرتوی از صفات کمال و جمال او در درون جان است که نتیجه‌اش فاصله گرفتن از هوی و هوسها، و روی آوردن به خودسازی و تهذیب نفس است. این هدف جز با عبادت «اللَّه» که همان کمال مطلق است امکان‌پذیر نیست.

فضیلت عبادت

عبادت گنجیه پر سود خداوند است. عبادت بهای بهشت است. افضل بندگان عاشق ترین آنها به عبادت اند. عبادت، بهترین کار و سر گرمی است. عبادت، سعادت است. عبادت، دریچه تقرب به پروردگار است. عبادت، افضل الاعمال است. عبادت، نعمت دنیا و آخرت است. عبادت، دافع و رافع غفلت و فراموشی پروردگار است. مفتاح الجنة عبادت است. عبادت، باب بی نیازی به روی بندگان خداوند است.

۵. توحید در استعانت

«... وَ إیَّاکَ نَستَعِین» (همان) خدایا در کار هایم فقط از تو کمک و استعانت می‌جویم.
توحید در استعانت به این معنا است که انسان باید در تمام کار و حرکات و سکنانتش از خدا متعال کمک بگیرد و هر خواهش و درخواستی را از او مسالت نماید چرا که تنها خدا قادر بر روا کردن و به اجابت رساندن در خواست بندگان است.
در خواست و طلب از غیر خدا شرک است مادامی که او را (غیر خدا) مستقل بداند و اراده غیر خدا را در طول اراده خدا قرار دهد. شیعه می‌گوید ما اهل بیت پیامبر را واسطه در خانه خدا قرار می‌دهیم نه به این معنا که از آنها مستقلا در خواست می‌کنیم و یا آنها مستقلا می‌توانند به ما چیزی بدهند بلکه به این معنا که آنها از خود چون آبرو دارند واسطه در یافت فیض مادی و دنیایی بین ما و خدا هستند. برای همین در دعای توسل خطاب به اهل بیت پیامبر می‌خوانیم:
«
ای آبرومند نزد خدا ما را پیش حضرت حق شفاعت فرما» (14) (مفاتیح الجنان، ص 890)

۶. توحید در محبت

تنها موجودی که شایسته محبت و عشق ورزیدن است فقط خدای لاشریک است و محبت به غیر خدا شرک است مگر اینکه آن محبت ما را در راه خدا، معرفت الهی و عبادت خدا قرار دهد؛ برای همین است که در احادیث فراوان بر محبت و دوستی اولیاء الهی تشویق نموده اند.
اسلام عزیز ملفوف و پیچیده به دو امر تولی و تبری، محبت و نفرت، مودت و عداوت است. محبت و مودت نسبت به خدا، انبیاء، اولیاءو مومنین؛ نفرت و عداوت نسبت به عمل و رفتارِ کفار، مشرکین و هر کس در صراط ضلالت و گمراهی قدم نهد.

۷. توحید در مالکیّت و ملوکیت (پادشاهی)

در معنای توحید در مالکیّت و ملوکیت (پادشاهی) می‌توان گفت تنها مالک هستی و پادشاه عالم پروردگار عالم است. اوست که تمام عالم و جهان هستی را خلق نموده و مالک حقیقی آنهاست و او تنها سزاوار حکومت و فرمانروایی عالم را دارد. او مالکِ هر مالکی است نه تنها مالکِ ملک بلکه خالق و پیدا آورنده‌ی آن ملک و مالک آن است. او پادشاه و فرمانروای همه ملوک و پادشاهان است. برای روشن شدن بحث در این باب برای تمسک به ثقلین به آیات و روایاتی در این بحث اشاره می‌کنیم که در این آیات و روایات به توحید در مالکیّت و ملوکیت (پادشاهی) اشاره می‌نمایند.
بگو: «بارالها! مالک حکومتها تویی، به هر کس بخواهی، حکومت می‌بخشی، و از هر کس بخواهی، حکومت را می‌گیری...(15) (آل عمران،26)»
جمله‌ی «لِلَّهِ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ» و «للَهِ ما فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ» در قرآن کریم 18 مرتبه آمده است. کلمه مُلک در قرآن 28 مرتبه آمده است که بیش از بیست مرتبه آن از آیاتی است که ملک را از آن خدا می‌داند.
یوسفِ نبی (علیه السلام) در اوج پادشاهی کردنش حکومت و مُلک را به خداوند متعال نسبت می‌دهد و می‌فرماید: خدایا تو به من بخشی از حکومت و ملک را عطا فرمودی. (16) (یوسف،101)

۸. توحید در ولایت

ولایت و سرپرستی موجودات عالم به دست خداوند است و هر کسی که از طرف خداوند مبعوث گردد تا ولی و سرپرست موجودات باشد و اگر کسی غیر از موارد مذکور را به عنوان ولی و سرپرست برای خود قرار دهد او مشرک است.
آیاتی که در قرآن به مباحث ولایت اشاره می‌کنند بسیار است، بعضی از این آیات اشاره به ولایت خداوند و رسول خدا و مومنین دارد و بعضی از این آیات به عدم ولایت مشرکین کفارو ... دارد. ما به جهت اختصار فقط به ذکر بعضی از این آیات اشاره می‌کنیم.

1. «(اما) ولى و سرپرست من خدایى است كه این كتاب را نازل كرده است و او سرپرست همه صالحان است.»(17) (اعراف،196)
2. «
سرپرست و رهبر شما تنها خدا است، و پیامبر او، و آنها كه ایمان آورده‌اند و نماز را بر پا مى‌دارند و در حال ركوع زكات مى‌پردازند.»(18) (مائده،55)
3. «
آیا نمى‌دانى كه حكومت آسمانها و زمین از آن خدا است؟ (و حق دارد هر گونه تغییر و تبدیلى در احكام خود طبق مصالح بدهد) و جز خدا سرپرست و یاورى براى شما نیست (و او است كه مصلحت شما را مى‌داند و تعیین مى‌كند).»(19) (بقره،107)
4. «
هیچ ولى و شفاعت كننده‌اى براى شما جز او نیست، آیا متذكر نمى‌شوید؟»(20) (سجده،4)
5. «
و اگر سرپیچى كنند بدانید (ضررى به شما نمى‌زنند) خداوند سرپرست شماست، او بهترین سرپرست و بهترین یاور است.»(21) (انفال،40)
6. «
هیچكس از تو در برابر خدا حمایت و جلوگیرى نخواهد كرد» (22) (رعد،37)
7. «
آیا آنها غیر خدا را ولى خود برگزیدند در حالى كه ولى تنها خداوند است...» (23) (شوری،9)

آیات ولایت در قرآن بسیار اند که ما در این مختصر به جهت تبرک و استفاده از کلام الهی و منور شدن دلها با تلاوت قرآن به چند نمونه از این آیات اشاره نمودیم.

۹. توحید تشریعی

مقصود از توحید تشریعی، این است که وضع قانون، حق خاص خداست و هیچ فرد یا گروهی نمی‌توانند برای کسی جعل قانون کنند. فقط خداست که با فرستادن پیامبران و کتاب های آسمانی، بشر را به قوانین سعادت بخش، آشنا می‌سازد، البته نا گفته پیدا است که قانون گذاری از آن خداست، ولی برنامه ریزی مربوط وضع قوانین برای اداره جامعه با احکام الهی به عهده‌ی خود جامعه است که در پرتو آن قوانین کلی بر گرفته از قرآن و کلام حجت های الهی، برای اداره کشور برنامه ریزی می‌کنند و وظیفه مجتهدین که کارشناسان دین به شمار می‌روند فقط شناسایی قوانین الهی و معرفی آنها به مردم است.

10. توحید در ربوبیّت

دهمین مبحث در باب مراتب توحید، توحید در ربوبیّت و تدبیر جهان و انسان است.
بحث از توحید ربوبیّت در دو جایگاه مطرح می‌شود:

1. تدبیرتکوینی

«تدبیر تکوینی» یا به عبارتی کارگردانی جهان آفرینش است بدین معنا که اداره جهان هستی (به سان ایجاد و احداث آن) فعل خداوند لاشریک است.
تاریخ انبیاء الهی نشان می‌دهد که هیچ گاه مسأله توحید در خالقیت، مورد مناقشه امت های آنان نبوده است بلکه شرک رایج در امت های انبیاء، نوعا به تدبیر و کارگردانی عالم و به تبع آن عبودیت و پرستش مربوط می‌شده است. برای مثال به مشرکان عصر حضرت ابراهیم خلیل (علیه السلام) توجه کنیم که آنها فقط به یک خالق اعتقاد داشتند؛ ولی به غلط می‌بر این باور بودند که ستاره، ماه یا خورشید ارباب و مدبّر جهانند، و مناظره خلیل الله نیز با آنان در همین مسأله بوده است؛ البته باید توجه داشت که توحید در تدبیر، با اعتقاد به مدبّرهای دیگر که با «اذن خدا» انجام وظیفه می‌کنند، و در حقیقت جلوه ای از مظاهر ربوبیّت خدا هستند، منافات ندارد.
«
من از گِل، چیزی به شکل پرنده می‌سازم، سپس در آن می‌دمم و به فرمان خدا، پرنده‌ای می‌گردد؛ و به اذن خدا، کور مادرزاد و مبتلایان به برص [پیسی] را بهبودی می‌بخشم، و مردگان را به اذن خدا زنده می‌کنم، و از آنچه می‌خورید، و در خانه‌های خود ذخیره می‌کنید، به شما خبر می‌دهم.»(24) (آل عمران،49)

2. تدبیرتشریعی

مساله «تدبیر در تشریع» هم امر پر اهمیتی است؛ به این معنا که هر نوع امور مرتبط به شریعت نیز (اعم از حکومت و فرمانروایی، تقنین و قانونگذاری، اطاعت و فرمانبرداری، شفاعت و مغفرت گناه) همگی در اختیار پروردگار جهانیان است، و هیچ کس بدون اذن رب العالمین حق تصرف در این امور را ندارد؛ از این رو، توحید در حاکمیت، توحید در تشریع، توحید در اطاعت و ... از زیر شاخه های توحید در تدبیر شمرده می‌شوند که در آیه 66 و 80 نساء و آیه 44 مائده و آیه 255 بقره و آیه 28 انبیاء به اقسام مذکور دلالت صریح دارد که ما از ذکر این آیات در این بخش فقط به ذکر آدرس آن بسنده می‌کنیم.
تعریف توحید تشریع: معنای توحید در تشریع این است که انسان موحد فقط از یک جا دستور می‌گیرد و تنها از یک جا امر و نهی می‌شنود و آن فقط از جانب حضرت حق، خدای یگانه است.
در توحید تشریعی انسان می‌آموزد که تنها دستور دهنده خدای (عز و جل) است و دستور شنیدن از غیرش (اگر در غیر رضای او باشد) شرک است و انسان را آلوده می‌نماید.

مثال برای شرک در تشریع

اول استماع و پیروی وسوس های شیاطین انسی و جنی و نفس اماره مصداق شرک در تشریع است. وقتی انسان از نفس خود تبعیت می‌کند و یا به دستورات گمراه کننده شیطان گوش می‌دهد و یا به امر و نهی الهی بی توجهی می‌کند و اوامر الهی را استخفاف می‌کند در واقع نفس خود را شریک خدا قرار داده و به شرک خفی دچار شده است.
امام صادق (علیه السلام) می‌فرماید: «كسى كه به سخن گوینده‌ گوش می‌دهد او را پرستیده است. اگر آن گوینده سخن خدا بگوید او خدا را پرستیده است و اگر سخن شیطان بگوید او شیطان را پرستیده است».(مجلسی،1403، ج 2، ص 101)
دوم عمل کردن به طریقی غیر از طریق الهی: قرآن الگو و اسوه حقیقی را پیامبر و اهل او معرفی می‌کند پس انسان موحد در عمل به باید از قرآن دستور بگیرد یعنی به پیامبر نگاه کند و عمل کند، اگر چنین کرد این عین توحید است. در همین زمینه داستانی را برای واضح شدن مطلب عرض می‌نمایم: زمانی که خلیفه دوم به ایران حمله کرد و ایران را تصرف کرد عده ای اسیر شدند، وقتی آنها را پیش خلیفه حاضر کردند، آنها برای ادب دست به سینه ایستادند. خلیفه علت را جویا شدند، شخصی در جواب خلیفه گفت: ایرانی ها زمانی در کنار بزرگی قرار می‌گیرند و می‌خواهند ادب خود را به او نشان دهند دست بر روی سینه‌ی خود قرار می‌دهند. خلیفه تا این را شنید خوشحال شد و گفت: چقدر خوب است ما مسلمان ها نیز در نماز همین کار را انجام دهیم. آیا قرآن فرموده بود که خلیفه دوم مشرکین را الگو قرار دهد؟ آیا اهل سنت که به این دستور عمل می‌کنند از طرف خدا دستور به اطاعت خلیفه دوم دارند؟

11. توحید در خالقیت

در عالم خلقت، خالق حقیقی و مستقل فقط خدا سبحان است و خلقت و پدید آوردن توسط دیگر موجودات، مثل انسان و علل طبیعی، همه تابع اراده پروردگار می‌باشد و به اذن و مشیت او انجام می‌شود، به این معنا که تا اراده الهی بر آن تعلق نگیرد هیچ کس نمی‌تواند چیزی را بیافریند. این همان معنای صحیح از «توحید در خالقیت» است.

کج فکری اشاعره و دسیسه دشمن

اشاعره، توحید در خالقیت را به شکل ناروایی تفسیر کرده اند که امروز دستاویز ملحدان و دشمنان واقع شده است، و آن اینکه در جهان، فقط یک مؤثر و خالق وجود دارد آن هم خداست و خدا نمی‌تواند اجازه خلق کردن را به دیگران بدهد، و خدای متعال مستقیماً بدون تاثیر گذاری علل و اسباب، پدید آورنده اشیاء است، و در حقیقت، خدا در حال تقارن علل و اسباب طبیعی و امکانی، مستقیما اثر بخش است. این گونه تفسیرهای نادرست از توحید در خالقیت، موجب شده تا مارکسیستها، خدا شناسان را متهم به نفی قانون علیت و معلولیت نموده و بگویند مسلمانان معتقدند خدای جهان، جانشین تمام علل و اسباب در عالم است، و این خداست که مستقیماً تب مالاریا را در وجود انسان پدید می‌آورد و میکروب، نقشی در آن بیماری ندارد آنگاه به صورت غیر منطقی و برپایه کینه توزی بر مذاهب بتازند و آنان را ضد علم و دانش معرفی کنند، در حالی که می‌دانند این عقید گروه خاصی است ولی مغرضانه، عقیده همه مسلمانان را باطل می‌دانند.

قانون کلی

حضرت عیسی (علیه السلام) به دستان خود مقداری گِل را به صورت پرنده ای در آورد و بعد به واسطه دمیدن در آن، پرنده جان گرفت و پرواز کرد. حضرت عیسی (علیه السلام) فرمود: خلق کردم ولی به اذن الله نه با اراده و خواست خودم. آمدند پیش پیامبر و در خواست اعجاز کردند حضرت به سنگ ریزه ها اشاره کردند، سنگ ریزه بی جان به اذن الله به صدا در آمدند و بر یگانگی خدا و رسالت پیامبر شهادت دادند.
با این تحلیل به این نتیجه می‌رسیم که خلقت: گاهی مواقع ریشه ازلی و سرمدی دارد که این مختص خداوند عالم است و فقط اوست که خالق مخلوقات است بدون اینکه از کسی کمک بگیرد یا اذن دیگری را نیاز داشته باشد و گاهی خلقت به دست یک انسان و یا یک فرشته است که در این صوت ما می‌گوییم این انسان یا فرشته خالق است و الی بالعرض نه بالاصالة، یعنی انسان باذن الله و اراده حق تعالی خلق می‌کند.

نتیجه گیری

در این مقاله ما از وحدت خدایی سخن گفتیم که «وهم ها به او نمى رسند، تا اندازه گیریش كنند و اندیشه هاى باریك بین او را در وهم نیاورند تا تصوّرش نمایند و حواسّ به او نرسند، تا حسّش كنند و دست ها او را لمس نمى كنند، تا با او تماس پیدا نمایند».
در طول تاریخ بعثت انبیاء الهی (صَلَوَاتُ اللهِ عَلَیهِم اَجمَعِین) یکی از مهم ترین اهداف پیامبران الهی دعوت به مساله توحید و یگانه پرستی و بر حذر داشتن انسان ها از شرک و بت پرستی بوده است، اگر در سیر تاریخ و داستان پیامبران در قرآن توجه کنیم می‌بینیم که یکی از بزرگترین مفاسد جامعه در زمان آن بزرگواران همین شرک و بت پرستی بوده است که تمام وقت انبیاء را به خود مشغول ساخته است، و بسیاری از انسان های لجوج زیر بار دعوت انبیاء نرفتند و با وجود تمام این زحمت ها و خون دل خوردن ها باز در جوامع مختلف انسان های مشرک بسیار یافت می‌شوند، افرادی که هنوز بت ها را می‌پرستند و یا گوساله ای را عبادت می‌کنند. این گونه لجاجت و جهل مردم کاشف از این است که شیطان روی توحید بسیار حساس است و نمی‌خواهد جوامع را یک پارچه موحد و یکتا پرست ببیند لذا به همین جهت و اینکه بسیاری از محققین در تحقیقاتشان گمان کردند که توحید در چهار رکن، توحید در ذات، توحید صفات، توحید عبادات و توحید افعال خلاصه می‌شود عقیده ای اشتباه است که ما در این مقاله به یازده مورد از موارد توحید اشاره نمودیم. در پایان با حدیثی از امام زین العابدین (علیه السلام) آن امامی که جز به درگاه خدا سجده نکرد و لحظه ای همچون اجداد بزرگوارشان درچار شرکت نگردیدند این بحث را به پایان می‌رسانم.
امام زین العابدین (علیه السلام) :
[
با وجود سه چیز، مؤمن هلاک نمی‌شود: گواهی دادن به «لا إلهَ إلاّ الله وحدَهُ لا شَریکَ لَهُ»، وشفاعت رسول خدا، وگستردگی رحمت خداوند عزّ وجلّ] (25) (مجلسی،1403، ج 75، ص 160)

پی‌نوشت‌ها:

دانشجوی کارشناسی رشته‌ی علوم قرآن. دانشکده علوم قرآنی دولت آباد
1 «
شهادَةُ أن لا إلَهَ إلاّ اللّهُ، و الإیمانُ برَسولِهِ صلى الله علیه و آله، و الإقرارُ بما جاءَ مِن عِندِ اللّه، و حَقٌّ مِنَ الأموالِ الزَّكاةُ، و الوَلایَةُ التی أمَرَ اللّه بها وَلایَةُ آلِ محمّدٍ».
2 «
فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّینِ حَنیفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتی‌ فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْها لا تَبْدیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِكَ الدِّینُ الْقَیِّمُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا یَعْلَمُون»
3
كُلُ‌ مَوْلُودٍ یُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ وَ إِنَّمَا أَبَوَاهُ‌ یُهَوِّدَانِهِ وَ یُنَصِّرَانِهِ وَ یُمَجِّسَانِه
4 «
اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فیها مِصْباحٌ الْمِصْباحُ فی‌ زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّیٌّ یُوقَد...
5 «
وَ لِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلى‌ وَ هُوَ الْعَزیزُ الْحَكیم»
6 «
و المَثَلُ الاَعلَی»
7 «
نَزِّلُونَا عَنِ الرُّبُوبِیةِ وَ قُولُوا فِی‌ حَقِنَا مَا شِئتُم»
8 «...
أَنِّی أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّینِ كَهَیْئَةِ الطَّیْرِ فَأَنْفُخُ فِیهِ فَیَكُونُ طَیْراً بِإِذْنِ اللَّهِ وَ أُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ وَ أُحْیِ الْمَوْتى‌ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ أُنَبِّئُكُمْ بِما تَأْكُلُونَ وَ ما تَدَّخِرُونَ فِی بُیُوتِكُم»
9 «
السَّلامُ عَلَیکَ یَا حُجَةَ اللهِ وَ دَلِیلَ اِرَادَةِ»
10 «
یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَةَ وَ جاهِدُوا فِی سَبِیلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون»
11 «
وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللهَ تَوَّاباً رَحِیماً»
12 «
قالُوا یا أَبانَا اسْتَغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا إِنَّا كُنَّا خاطِئینَ * قالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّی إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحیم»
13 «
یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَهَ وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَةَ وَ جاهِدُوا فِی سَبِیلِهِ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ»
14 «
یَا وَجِیهاً عِندَ الله إشفَع لَنَا عِندَ الله»
15 «
قُلِ اللَّهُمَّ مالِکَ الْمُلْکِ تُؤْتِی الْمُلْکَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْکَ مِمَّنْ تَشاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِیَدِکَ الْخَیْرُ إِنَّکَ عَلی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدِیرٌ»
16 «
رَبِّ قَدْ آتَیْتَنِی مِنَ الْمُلْک...»
17 «
إِنَّ وَلِیِّیَ اللَّهُ الَّذِی نَزَّلَ الْكِتابَ وَ هُوَ یَتَوَلَّى الصَّالِحِین»
18 «
إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذینَ آمَنُوا الَّذینَ یُقیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ هُمْ راکِعُون»
19 «
وَ ما لَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِیٍّ وَ لا نَصیر»
20 «
لَیْسَ لَهُمْ مِنْ دُونِهِ وَلِیٌّ وَ لا شَفیع»
21 «
وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَوْلاکُمْ نِعْمَ الْمَوْلی وَ نِعْمَ النَّصیر»
22 «
ما لَکَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِیٍّ وَ لا واق»
23 «
أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِیاءَ فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِیُّ»
24 «...
أَنِّی أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّینِ كَهَیْئَةِ الطَّیْرِ فَأَنْفُخُ فِیهِ فَیَكُونُ طَیْراً بِإِذْنِ اللَّهِ وَ أُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ وَ أُحْیِ الْمَوْتى‌ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ أُنَبِّئُكُمْ بِما تَأْكُلُونَ وَ ما تَدَّخِرُونَ فِی بُیُوتِكُم»
25 «
لا یَهلِكُ مُؤمنٌ بینَ ثلاثِ خِصالٍ: شهادَةِ أن لا إلهَ إلاّ الله وحدَهُ لا شَریكَ لَهُ، وشفاعَةِ رسولِ الله صلى الله علیه و آله، و سَعَةِ رَحمَةِ الله عزّوجلّ»

منابع و ماخذ:
1.
قرآن کریم
2.
مفاتیح الجنان
3.
ابن فهد حلی، احمد بن محمد؛ (1407 ه. ق).عدة الداعی و نجاح الساعی، محقق / مصحح: موحدى قمى، احمد، بی جا.
دار الکتب الإسلامی، نوبت اول
4.
افرام بستانی، فؤاد؛ (1375 ه. ش).فرهنگ ابجدی. قم، انتشارات اسلامی، نوبت اول
5.
طیب، سید عبد الحسین؛ (1378 ه. ش).اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، نوبت سوم
6.
كلینى، محمد بن یعقوب؛ (1407 ه. ق).أصول الكافی، تهران، کتاب فروشى علمیه اسلامیه، نوبت اول
7.
مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى؛ (1403 ه. ق). بحار الأنوار، تهران، کتابخانه مسجد ولى عصر، نوبت اول
8.
مهدوی، سیدابوالحسن؛ (1386 ه. ش).هدف خلقت، اصفهان، انتشارات محبان، نوبت سوم

 

  • قرآن کریم
  • سیره معصومین"ع"
منبع : راسخون گناه سبب کوتاهی عمر : امیرالمومنین...
Rss  
آثار اجتماعی گناه از منظر قرآن کریم (بخش دوم)آثار اجتماعی گناه از منظر قرآن کریم (بخش دوم) نويس
آثار اجتماعی گناه از منظر قرآن کریم (بخش اول)  منبع : راسخون مقدمه : بررسی گناه در آیات و اثرات
مراتب توحید از منظر قرآن و اهل بیت (ع) قسمت دوم     تبیین کلمه «وسیله‌» موضوع مهمی که در این آی
مقام رضا در عرفان و اخلاق اسلامی از بالاترین مقا...
Rss  
زکات در سیره معصومین (ع)  پرداخت زکات زکات یکی از مهمترین احکام اسلامی ا
مدیریت در نهج البلاغه (قسمت دوم )  2- خصوصيات و معيارهاي ارزشي 2-1- سخاوت گشاده دست
مدیریت در نهج البلاغه (قسمت اول )   مدیریت از دیدگاه امام علی (ع) در نهج البلاغه (قس
  • اخلاق و عرفان
  • تاریخ اسلام
  • فرق و ادیان
برای از بین بردن حس و صفت زشت حسادت چه کنم؟ د...
Rss  
اندرزهای اخلاقی- عرفانی امام خمینی (ره) به فرزندشا بسم الله الرحمن الرحیم نامه‌ای است از پدری پیر ف
اهمیت نماز اول وقت در نگاه ائمه (ع)        شفاعت رسول الله در قیامت نماز امیرالم
نماز و پیامدهای آن            ارزنده ‏ترين گوهر مقصود نماز است  
در 28 ذی‌الحجه سال 63 هجری قمری در شهر مدینه انقلا...
Rss  
بگیرید فرزند زن یهودی را. استاد شهید مطهری :  "در قرآن کریم کلمه تحریف به کا
اولین حکومت شیعی 12 امامی یکی از قیام‌های تاثیرگذار شیعی در سده میانی ایرا
رحلت یا شهادت پیامبر (ص) حقیقت کدام است؟ رسول خدا ص فرمود: هیچ پیامبری یا وصی او نیست مگر آ
نظر اهل تسنن در مورد امام حسین (ع)   امام حسین علیه السلام شخصیتی است بین المللی که
تاریخچه بهائیت . قسمت اول برای شناخت بهائیت بهتر است ابتدا به شناخت ماهیت
موعود در مسیحیت در نظر داریم به امید خدا، به بررسی نوع نگاه حاکم ب
  • فرهنگی-اجتماعی
  • روانشناسی
  • هنر و ادبیات دینی
  • گوناگون
  خشم تهاجمی با رفتار توهین‌آمیز و آمیخته با خ...
Rss  
تشکیل خانواده در اسلام تشکیل خانواده در اسلام                    تشک
راهکارهای مبارزه با بی حجابی مقدمه: ما در جامعه ای زندگی میکنیم که قانون اسا
تناسب فرهنگي بين دختر و پسر در ازدواج چه اندازه مه   بر اساس تحقيقات(1) در ايران تفاوت در زمينه هاي
      قرآن كریم در یكی از آیات درباره عفو می‌فر...
Rss  
نکات روانشناسی در قرآن کریم 1- از دیدگاه قرآن، سه نوع شخصیت اساسی وجود دارد؛ م
روانشناسي رنگ ها و قرآن کريمروانشناسي رنگ ها و قرآن کريم   اکرم پهلوان حسين
روانشناسی در قرآن (استاد زهره بروجردی)جلسه 4 بر اين باوريم كه نحوه تفكر هر فرد تاثيراتي ‍ژرف
در محضر قاضی شاكی شكایت خود را به خلیفه ی مقتدر ...
Rss  
داستان هایی از بحارالانوار پرتویی از عظمت خاندان پیامبر (ص) روزی یک یهودی
یارآشنا پرســیدم از غریبی احوال نینــوا را          
جلوه ی یار هَزاری عاشقی شادان و سرمست                  
ماهواره و حریم خانوادهامروزه رسانه‌های جمعی، مهم‎ترین ابزار جنگ روانی
آیا در سال جدید به هدفهایتان می رسید؟       همه ما هدف هایی داریم و برای رسیدن به آنها
بلند همتی   فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ * وَإِلَى رَبِّكَ

مجمع تخصصی قرآن کریم

مهدویت

گونه شناسی دشمنان مهدی (عج)

از ابتدای آفرینش آدم، تقابل حق و باطل و نبرد خیر و شرّ وجود داشته است. شیطان به عنوان مظهر کامل بدی و شرّ، پیوسته با سعادت و کمال آدم، مخالفت کرده، برای سقوط نسل بشر تمام تلاش خود را به کار بسته است

ادامه مطلب...

احکام دینی...

چرا توبه شیطان پذیرفته نشد ؟

آفرينش موجودات عاقل- چه جن و چه انس در چرخه ي نظام هستي، به گونه اي است که همگي به منظور رشد و تعالي روحي به عبادت و بندگي به درگاه خداوند بي همتا نيازمندند و اين حقيقتي است که خداوند عالم در کل

ادامه مطلب...

یادی از بزرگان

حکایت مادر امام رضا(ع)

هشام بن احمر - كه يكى از اصحاب امام موسى كاظم عليه السلام است ، حكايت كند: روزى در محضر مبارك آن حضرت بودم ، به من فرمود: اى هشام ! آيا خبر دارى كه از شهرهاى مغرب كسى آمده باشد؟ عرض كردم : خير، بى اطّ

ادامه مطلب...